--- title: "Zelfzorgmedicijnen: categorieën (AV, UAD, UA), veilig gebruik en wanneer naar de apotheek" date: 2026-06-10 author: "" --- # Zelfzorgmedicijnen: categorieën (AV, UAD, UA), veilig gebruik en wanneer naar de apotheek # Zelfzorgmedicijnen: wat zijn ze en hoe gebruik je ze veilig? **Zelfzorgmedicijnen** zijn medicijnen die je zonder recept kunt kopen, bijvoorbeeld een pijnstiller, een hoestdrank of iets tegen brandend maagzuur. Handig voor lichte, kortdurende klachten die je prima zelf kunt aanpakken. Maar “zonder recept” betekent niet “zonder risico”. In deze gids lees je wat zelfzorgmedicijnen precies zijn, welke categorieën er zijn (en waar je ze koopt), hoe je ze veilig gebruikt en wanneer je tóch beter naar de apotheek of huisarts gaat. Je browser ondersteunt geen video.▶ Liever kijken dan lezen? De samenvatting in 49 seconden.Deze pagina is informatief en geen medisch advies. We geven geen doseringen of behandeladvies. Twijfel je over een middel, gebruik je andere medicijnen, ben je zwanger of houden klachten aan? Vraag dan je eigen apotheker of huisarts om advies. Wat het is## Wat zijn zelfzorgmedicijnen precies? Zelfzorgmedicijnen, ook wel zelfzorgmiddelen of niet-receptplichtige geneesmiddelen genoemd, zijn medicijnen die je zonder tussenkomst van een arts mag kopen. Ze zijn bedoeld voor veelvoorkomende, milde en kortdurende klachten die je zelf kunt herkennen en behandelen. Denk aan een opkomende verkoudheid, hoofdpijn, een insectenbeet of lichte maagklachten. Het feit dat een middel vrij verkrijgbaar is, betekent dat het bij normaal gebruik een relatief laag risico heeft. Het betekent niet dat zelfzorgmedicijnen onschuldig zijn: ook deze middelen kunnen bijwerkingen geven, niet samengaan met andere medicijnen of ongeschikt zijn in bepaalde situaties. Lees daarom altijd de bijsluiter voordat je een zelfzorgmedicijn gebruikt. De drie categorieën## Categorieën: AV, UAD en UA, drogist of apotheek In Nederland deelt het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG) de niet-receptplichtige medicijnen in drie categorieën in. Die afleverstatus bepaalt waar je een middel mag kopen, en of er een apotheker bij betrokken moet zijn. Hoe hoger het mogelijke risico, hoe meer begeleiding er bij de verkoop hoort. CategorieBetekenisWaar te koopAVAlgemene verkoopApotheek, drogist én andere verkooppunten zoals supermarkt en tankstationUADUitsluitend apotheek en drogistApotheek en drogistUAUitsluitend apotheekAlleen de apotheek, met tussenkomst van de apotheker Het belangrijkste verschil zit aan de bovenkant van die lijst. Bij UA-zelfzorgmedicijnen is een vorm van zorg nodig die een drogist niet hoeft te bieden: de apotheker gaat na of het middel veilig is voor jou, let op medicatiebewaking en kijkt naar mogelijke wisselwerkingen met je andere medicijnen. AV-middelen hebben het laagste risico en zijn daarom op veel meer plekken te koop. UAD zit daar tussenin: apotheek of drogist, waar je desgewenst advies kunt vragen. Veilig gebruik## Zelfzorgmedicijnen veilig gebruiken Zelfzorg werkt het best als je een paar basisregels aanhoudt. Ze klinken vanzelfsprekend, maar juist bij vrij verkrijgbare middelen worden ze makkelijk overgeslagen. 1. **Lees de bijsluiter.** Daarin staat waarvoor het middel is, hoe je het gebruikt, de maximale duur en wanneer je het juist niet moet nemen. Houd je aan de aanwijzingen op de verpakking. 2. **Let op combinaties.** Zelfzorgmedicijnen kunnen elkaar of je receptmedicatie versterken of tegenwerken. Gebruik bijvoorbeeld niet ongemerkt meerdere middelen met dezelfde werkzame stof. Twijfel je, vraag het de apotheker. 3. **Gebruik niet te lang.** Zelfzorg is voor kortdurende klachten. Helpt een middel na de op de verpakking genoemde periode niet, of komen klachten steeds terug, stop dan en zoek advies. 4. **Pas op bij bijzondere situaties.** Bij zwangerschap, borstvoeding, chronische ziekten of bij kinderen gelden vaak andere overwegingen. Vraag in die gevallen eerst advies bij de apotheek of huisarts. Krijg je bijwerkingen van een zelfzorgmedicijn, dan kun je die melden bij Bijwerkingencentrum Lareb. Bij ernstige klachten neem je direct contact op met je huisarts of de huisartsenpost. Veelvoorkomende klachten## Voor welke klachten worden zelfzorgmedicijnen gebruikt? Zelfzorgmedicijnen worden vooral ingezet bij alledaagse, voorbijgaande klachten. Hieronder een aantal categorieën waar mensen ze veel voor gebruiken. We noemen bewust geen middelen of doseringen; lees de verpakking en vraag bij twijfel advies. **Pijn en koorts**Lichte hoofdpijn, spierpijn of koorts. Er zijn verschillende soorten pijnstillers; welke past, hangt af van je situatie en eventuele andere medicijnen. **Verkoudheid en hoest**Een verstopte neus, keelpijn of hoest bij een gewone verkoudheid. Veel van deze klachten gaan vanzelf over; zelfzorg verzacht vooral. **Maag en darmen**Brandend maagzuur, lichte misselijkheid of incidentele verstopping. Houd het kort en let op bij terugkerende klachten. **Huid en allergie**Een insectenbeet, lichte jeuk of hooikoortsklachten. Verschillende zelfzorgmiddelen kunnen verlichting geven. Voor al deze klachten geldt: zelfzorg is bedoeld om milde, kortdurende ongemakken te verlichten. Worden de klachten erger, duren ze te lang of vertrouw je het niet, schakel dan je huisarts of apotheker in. Naar apotheek of huisarts## Wanneer ga je tóch naar de apotheek of huisarts? Zelfzorg heeft grenzen. In een aantal situaties is het verstandiger om niet zelf door te gaan, maar advies te vragen of langs de huisarts te gaan. Een korte leidraad: - **Aanhoudende of erger wordende klachten.** Helpt zelfzorg niet binnen de op de verpakking genoemde termijn, of nemen de klachten toe, vraag dan advies. - **Alarmsignalen.** Hoge koorts, hevige pijn, benauwdheid, bloedverlies of plotselinge, heftige klachten horen niet bij zelfzorg. Neem dan contact op met je huisarts of de huisartsenpost. - **Je gebruikt al andere medicijnen.** Wil je zelfzorg combineren met receptmedicatie, laat de apotheker dan checken of dat veilig kan. - **Kwetsbare groepen.** Bij jonge kinderen, ouderen, zwangerschap, borstvoeding of een chronische aandoening is advies vooraf verstandig. De apotheek is bij uitstek de plek voor een laagdrempelige vraag over zelfzorg. Juist bij UA-middelen hoort de apotheker actief mee te kijken of het middel bij jou past. Online kopen## Zelfzorgmedicijnen online kopen Je kunt zelfzorgmedicijnen ook online bestellen, bij een legale online apotheek of online drogist. Let er wel op dat je bij een betrouwbare aanbieder koopt: voor de verkoop van geneesmiddelen op afstand is registratie in het overheidsregister en een EU-logo verplicht, en goede aanbieders bieden de mogelijkheid om een vraag aan een apotheker te stellen. Net als in de winkel geldt online dat je de bijsluiter leest en bij twijfel advies vraagt. Onafhankelijke wegwijzer. Bestel je via de knop hieronder, dan kan deze site een kleine vergoeding ontvangen, zonder extra kosten voor jou en zonder dat het onze informatie kleurt. [Zelfzorgmiddelen bekijken](/ga-naar/zelfzorg/) Wil je online bestellen, zorg dan dat je bij een veilige partij zit: lees hoe je een [betrouwbare online apotheek](/betrouwbare-online-apotheek/) herkent en hoe online bestellen werkt op onze pagina over de [online apotheek](/online-apotheek/). Twijfel je tussen een merkmiddel en een goedkoper alternatief met dezelfde werkzame stof, lees dan het verschil tussen [generieke en merkmedicijnen](/generieke-of-merkmedicijnen/). Vragen## Veelgestelde vragen over zelfzorgmedicijnen Wat zijn zelfzorgmedicijnen?Zelfzorgmedicijnen zijn niet-receptplichtige medicijnen die je zonder tussenkomst van een arts mag kopen, voor milde en kortdurende klachten zoals hoofdpijn, verkoudheid of lichte maagklachten. Ze hebben bij normaal gebruik een relatief laag risico, maar zijn niet zonder risico. Lees daarom altijd de bijsluiter en vraag bij twijfel advies aan de apotheek. Wat is het verschil tussen AV, UAD en UA?Het zijn de drie afleverstatussen van het CBG voor zelfzorgmedicijnen. AV (algemene verkoop) is breed verkrijgbaar, ook in supermarkt en tankstation. UAD is uitsluitend bij apotheek en drogist te koop. UA is uitsluitend bij de apotheek verkrijgbaar, omdat de apotheker bij die middelen meekijkt naar onder meer medicatiebewaking en wisselwerkingen. Zijn zelfzorgmedicijnen veilig?Bij normaal, kortdurend gebruik volgens de bijsluiter zijn zelfzorgmedicijnen over het algemeen veilig. Toch kunnen ze bijwerkingen geven of niet samengaan met andere medicijnen. Gebruik ze niet langer dan aangegeven, combineer niet ongemerkt middelen met dezelfde werkzame stof, en vraag advies bij zwangerschap, chronische ziekten of bij kinderen. Wanneer ga ik met mijn klacht naar de huisarts?Ga naar de huisarts of huisartsenpost bij aanhoudende of erger wordende klachten, bij alarmsignalen zoals hoge koorts, hevige pijn of benauwdheid, en als zelfzorg binnen de op de verpakking genoemde termijn niet helpt. Gebruik je andere medicijnen of hoor je bij een kwetsbare groep, vraag dan eerst advies bij de apotheek of huisarts.